جلال جلالى زاده

190

مبادى و اصطلاحات اصول فقه ( فارسى )

سؤال مزاحمت : اظهاركردن وصفى در اصل ، كه صلاحيت علت مستقلى براى حكم يا جزء علت را دارد و در فرع نيست ، خواه اين‌كه وصف مناسب يا شبه وصف باشد . اگر علت تشبيهى باشد ، يعنى مستدل در بين اصل و فرع به وسيله‌ى امرى كه در بين آن‌ها مشترك است جمع كند ، پس معترض وصفى را كه فارق بين اصل و فرع است آشكار مىكند و اين سؤال ، سؤال معارضه ناميده مىشود . سور سالبه‌ى جزئيه : الفاظى كه بر سلب محمول از بعضى از افراد موضوع دلالت مىكنند . مانند ليس بعض ، ليس كل ، ما كل و در شرطيه ، قد لا يكون و ليس كلّما . سور سالبه‌ى كليه : الفاظى كه بر سلب محمول از همه‌ى افراد موضوع دلالت مىكنند ، مانند لا شىء و لا واحد نكره ، در سياق نفى . سور طوال : هفت سوره‌ى قرآن هستند : بقره ، آل عمران ، نساء ، مائده ، انعام ، اعراف و انفال . سور قضيه : لفظى است كه بر كميت افراد موضوع دلالت مىكند . سور مئون : سوره‌هايى هستند كه آياتشان صد يا نزديك به آن است . سور مثانى : سوره‌هايى هستند كه تعداد آياتشان كمتر از صد آيه است . سور موجبه‌ى جزئيه : الفاظى هستند كه بر ثبوت محمول براى بعضى از افراد دلالت مىكنند ، مانند بعض ، واحد ، كثير ، قليل و ربما . سور موجبه‌ى كليه : الفاظى كه بر ثبوت محمول براى همه‌ى افراد موضوع دلالت مىكنند ، مانند كل ، جميع ، عامه و كافه . سياست شرعيه : عمل ولى امر مسلمين در احكام اجتهادى به آن‌چه كه مقاصد شريعت را محقق مىنمايد و ظواهر برخى از نصوص را ترك مىنمايد ؛ چون اگر به ظواهر نصوص عمل كند موجب ضرر و زيان‌هاى زيادى به مصالح مردم در شرايط اضطرارى مىشود ، مانند اين‌كه امام عمل مباحى را ممنوع نمايد ؛ چون ممنوع نكردن منجر به ضرر زدن به مصالح عمومى مىشود . مانند ممنوع‌كردن ازدواج كارمندان سفارت‌خانه‌ها و مراكز نظامى با زنان اهل كتاب .